Prof. Dr. Mutlu Ateş, üroloji uzmanı. Antalya Amerikan Hastanesi
Ürolojide robotik cerrahida Vinci Xi ile prostat, böbrek, mesane ve adrenal ameliyatları
Robotik cerrahi, cerrahın bir konsoldan yönettiği bilekli aletler ve üç boyutlu büyütülmüş görüntüyle yapılan kapalı (minimal invaziv) cerrahidir. Ürolojide en çok prostat, böbrek, mesane ve adrenal bez ameliyatlarında kullanılır. Bu sayfa, her organ için robotik yaklaşımın neyi değiştirdiğini ve kanıtın ne kadar güçlü olduğunu özetler.
Kısaca ürolojide robotik cerrahi
Üroloji, robotik cerrahinin en yoğun kullanıldığı alanlardan biridir. Bunun nedeni prostat ve mesanenin dar pelvis içinde, böbrek ve adrenal bezin ise büyük damarlara komşu bir alanda yer almasıdır; bu bölgelerde ince diseksiyon ve dikiş belirleyicidir.
Kısa cevap
Robotik cerrahi ürolojik kanserlerde açık cerrahiyle aynı kanser kontrolünü sağlar ve çoğu ameliyatta daha az kan kaybı, daha az bazı komplikasyonlar ve daha hızlı toparlanma ile ilişkilidir. Ancak kazanç ameliyata göre değişir: böbrek koruyucu cerrahide ve prostatektomide belirgin, bazı işlemlerde ise sınırlıdır. Ameliyat süresi ve maliyet çoğunlukla daha yüksektir. Sonucu belirleyen, yöntem kadar doğru hasta seçimi ve deneyimli ekiptir.
- 4 organ
- Prostat, böbrek, mesane ve adrenal bez; her biri için ayrı ayrıntılı sayfa
- Randomize
- Prostat, böbrek ve mesanede robotik ve açık cerrahiyi karşılaştıran randomize çalışmalar var
- da Vinci Xi
- Antalya Amerikan Hastanesi'nde kullanılan robotik sistem
- 9 kaynak
- Bu sayfadaki her bulgu PubMed'de kayıtlı yayınlara bağlıdır
Dört organ, dört farklı kazanç
Robotik cerrahinin getirisi her organda aynı değildir. Aşağıda her ameliyat için robotik yaklaşımın ne zaman gündeme geldiği, en güçlü kanıtın ne söylediği ve bu kanıtın türü yer alıyor. Ayrıntılar her organın kendi sayfasındadır.
-
Prostat
Robotik radikal prostatektomi
Orta ve yüksek riskli, prostata sınırlı kanser; seçilmiş lokal ileri hastalık.
Randomize çalışmada ilk 12 haftada işlev açık cerrahiyle benzer, komplikasyonlar daha az eğilimli (Yaxley ve ark., Lancet 2016). 12 yıllık İsveç verisinde prostat kanserine bağlı ölüm robotikte %2,0, açıkta %4,5; bu çalışma randomize değil (Lantz ve ark., Eur Urol Oncol 2025).
Randomize çalışma ve uzun dönem kontrollü çalışma Prostat kanseri sayfası -
Böbrek
Robotik parsiyel nefrektomi
Böbreğin korunabildiği tümörler, özellikle karmaşık yerleşimli olanlar.
Laparoskopiye göre açığa ya da radikale geçiş ve komplikasyonlar daha az (Leow ve ark., J Urol 2016). Karmaşık tümörlerde açık cerrahiyle karşılaştıran randomize OpeRa çalışmasında ağrı ve hastanede kalış robotikte daha az, ameliyat süresi daha uzun (Grimm ve ark., Ann Oncol 2025).
Randomize çalışma ve meta-analiz Böbrek kanseri sayfası -
Mesane
Robotik radikal sistektomi
Kas invaziv mesane kanseri; BCG'ye yanıtsız yüksek riskli hastalık.
Randomize RAZOR çalışmasında kanser kontrolü açık cerrahiyle eşdeğer (Parekh ve ark., Lancet 2018). Tamamen robotik iROC çalışmasında pıhtı komplikasyonu %1,9 ve %8,3, yara komplikasyonu %5,6 ve %16 (Catto ve ark., JAMA 2022).
Randomize çalışmalar Mesane kanseri sayfası -
Adrenal bez
Robotik adrenalektomi
Hormon salgılayan tümörler, feokromositoma, büyük ya da zor yerleşimli kitleler, bez koruyucu cerrahi.
28 çalışmalık meta-analizde laparoskopiye göre kan kaybı, açığa geçiş ve hastanede kalış biraz daha az; komplikasyon benzer, maliyet daha yüksek (Esposito ve ark., Cancers 2025).
Meta-analiz, randomize çalışma yok Adrenal tümörler sayfası
Robotik sistem cerraha ne kazandırır?
Robot ameliyatı kendi başına yapmaz; cerrahın el hareketlerini hasta içindeki aletlere aktarır. Kazanç, kapalı cerrahinin küçük kesilerini açık cerrahinin hareket serbestliğiyle birleştirmesinden gelir.
Üç boyutlu büyütülmüş görüntü
Sinir demetleri, damarlar ve doku planları derinlik algısıyla ve büyütülmüş olarak görülür.
Bilekli aletler
Uçları insan bileği gibi dönebilen aletler, dar pelviste ve böbrek çevresinde düz laparoskopik aletlerin ulaşamadığı açılarda çalışmayı sağlar.
Titreme süzme
Elin doğal titremesi süzülür, hareketler ölçeklenir; sinir koruyucu diseksiyonda ve ince dikişte fark yaratır.
Karın içinde dikiş kolaylığı
Böbrek dikişi, mesane ile üretranın birleştirilmesi ve bağırsaktan yeni idrar yolu yapımı gibi rekonstrüksiyonlar daha kontrollü yapılır.
Floresan görüntüleme (ICG)
İndosiyanin yeşili ile doku kanlanması ve damarlar gerçek zamanlı görülebilir; böbrekte seçici damar kontrolüne yardım eder.
Cerrah ergonomisi
Konsolda oturarak çalışılır; uzun ameliyatlarda yorgunluk azalır.
da Vinci Xi ve yeni platformlar
da Vinci Xi, çok kollu robotik sistemlerin yaygın kullanılan kuşağıdır. Kolların tavandan sarkan yapısı, pelvis ve karın üst bölgesinde aynı ameliyat içinde farklı alanlara erişmeyi kolaylaştırır.
Son yıllarda farklı üreticilerin robotik sistemleri de klinik kullanıma girmiştir. Hangi sistem kullanılırsa kullanılsın sonucu asıl belirleyen, cerrahın o sistemdeki deneyimi ve ekibin uyumudur.
Robotik, açık ve laparoskopik cerrahi: kanıt özeti
Her satır, o ameliyat için bulunan en güçlü kanıta dayanır. Kanıt türü sütunu, bulgunun ne kadar güvenilir olduğunu gösterir: randomize çalışmalar en güçlü, gözlemsel çalışmalar daha zayıf kanıttır.
| Ameliyat | Karşılaştırma | Öne çıkan bulgu | Kanıt türü |
|---|---|---|---|
| Radikal prostatektomi | Açık | İlk 12 haftada işlev benzer; ameliyat sırası sorun %2 ve %8 (Yaxley ve ark., Lancet 2016) | Randomize |
| Radikal prostatektomi | Açık | 12 yılda prostat kanserine bağlı ölüm %2,0 ve %4,5 (Lantz ve ark., Eur Urol Oncol 2025) | Randomize değil |
| Sinir koruyucu prostatektomi | Standart robotik | NeuroSAFE ile 12. ayda sertleşme skoru daha iyi (Dinneen ve ark., Lancet Oncol 2025) | Randomize |
| Parsiyel nefrektomi | Laparoskopik | Açığa geçiş, komplikasyon ve pozitif sınır daha az (Leow ve ark., J Urol 2016) | Meta-analiz |
| Parsiyel nefrektomi | Açık | Daha az ağrı ve kısa yatış, daha uzun ameliyat (Grimm ve ark., Ann Oncol 2025) | Randomize |
| Radikal sistektomi | Açık | Kanser kontrolü eşdeğer (Parekh ve ark., Lancet 2018); kan kaybı ve transfüzyon daha az (Liu ve ark., World J Surg Oncol 2023) | Randomize, meta-analiz |
| Radikal sistektomi, tamamen robotik | Açık | Pıhtı ve yara komplikasyonu daha az (Catto ve ark., JAMA 2022) | Randomize |
| Adrenalektomi | Laparoskopik | Kan kaybı, açığa geçiş ve yatış biraz daha az; maliyet yüksek (Esposito ve ark., Cancers 2025) | Meta-analiz |
Robotik nefroüreterektomi, piyeloplasti, üreter onarımları ve büyük prostatta robotik basit prostatektomi de uygulanmaktadır; bu işlemlerde uygulanabilirlik gösterilmiş olmakla birlikte açık ya da laparoskopik cerrahiye kesin üstünlüğü gösteren randomize kanıt sınırlıdır.
Hasta açısından fark: tek uzun kesi yerine birkaç küçük kesi
Açık ürolojik cerrahide çoğunlukla karında uzun bir kesi yapılır. Robotik cerrahide ise 8-12 mm'lik birkaç küçük kesiden çalışılır. Randomize çalışmalarda bu farkın en belirgin yansımaları daha az kan kaybı, daha az yara sorunu, daha az ağrı ve bazı ameliyatlarda daha kısa hastanede kalış olmuştur.
Buna karşılık robotik ameliyatlar çoğu zaman daha uzun sürer ve daha maliyetlidir. Kısa dönem işlev (örneğin prostatektomi sonrası idrar tutma) bazı randomize çalışmalarda açık cerrahiyle benzer bulunmuştur.
Robotik cerrahinin güçlü yanları
- Açık cerrahiyle eşdeğer kanser kontrolü
- Daha az kan kaybı ve transfüzyon
- Böbrek koruyucu cerrahide daha az açığa geçiş ve komplikasyon
- Tamamen robotik sistektomide daha az pıhtı ve yara sorunu
- Karmaşık dikiş ve rekonstrüksiyonlarda daha fazla kontrol
Sınırlılıklar
- Ameliyat süresi ve maliyet çoğunlukla daha yüksektir
- Dokunma hissi sınırlıdır
- Her ameliyatta belirgin üstünlük göstermez; örneğin radikal nefrektomide laparoskopi çoğu hastada yeterlidir
- Kanser cerrahisinin temel kuralları teknolojiyle değil, cerrahın kararıyla korunur
- Hasta seçimi ve ekip deneyimi sonucu belirler
Bu sayfanın dayandığı çalışmalar
Organ sayfalarında ayrıntılı ele alınan randomize çalışmalar, meta-analizler ve Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzları. Her kaynağın bağlantısı orijinal yayına açılır.
-
Robotik ve açık radikal prostatektomi: erken sonuçlar
6. ve 12. haftada idrar ve cinsel işlev skorları iki yöntemde benzer. Pozitif cerrahi sınır %10 ve %15, fark anlamlı değil. Ameliyat sonrası komplikasyon açıkta %9, robotikte %4 (p=0,052). Yazarlar hastalara güvendikleri deneyimli bir cerrah seçmelerini önermiştir.
-
Robotik ve açık prostatektomide 12 yıllık sağkalım
İsveç'te 2.698 robotik, 885 açık ameliyat. 12 yılda prostat kanserine bağlı ölüm robotikte %2,0, açıkta %4,5 (düzeltilmiş HR 0,36); tüm nedenlere bağlı ölüm %14 ve %16 (HR 0,81). Çalışma randomize değildir; yazarlar nedensel yorumda dikkat önermiştir.
-
NeuroSAFE rehberliğinde sinir koruyucu prostatektomi
Ameliyat öncesi sertleşmesi iyi olan hastalarda 12. ayda IIEF-5 skoru NeuroSAFE grubunda 12,7, standart grupta 9,7 (fark 3,18; p<0,0001). 3. ayda idrar tutma NeuroSAFE lehine, 6. ayda fark yok. Ciddi yan etki iki grupta %3.
-
Robotik ve laparoskopik parsiyel nefrektomi
Robotik grupta açığa ya da radikale geçiş (RR 0,36), herhangi bir komplikasyon (RR 0,84), majör komplikasyon (RR 0,71) ve pozitif cerrahi sınır (RR 0,53) daha az; sıcak iskemi 4,3 dakika daha kısa. Ameliyat süresi, kan kaybı ve eGFR değişimi benzer.
-
Orta ve yüksek karmaşıklıktaki tümörlerde açık ve robotik parsiyel nefrektomi
Almanya'da 12 merkezde RENAL skoru 7 ve üzeri tümörlerde yapıldı. 30 günlük komplikasyon robotikte %37, açıkta %46; fark anlamlı değil (çalışma erken durduğu için gücü sınırlı). Robotik grupta ameliyat ve sıcak iskemi süresi daha uzun; hastanede kalış daha kısa, ağrı ve opioid kullanımı daha az, ilk 30 gün yaşam kalitesi daha iyi.
-
Robotik ve açık radikal sistektomi
ABD'de 15 merkez. Protokole uygun 302 hastada 2 yıllık progresyonsuz sağkalım robotikte %72,3, açıkta %71,6; robotik yöntem eşdeğer (non-inferior) bulundu. Yan etki oranları benzer (%67 ve %69). Diversiyon her iki grupta küçük kesiden yapıldı.
-
Tamamen robotik (intrakorporeal) ve açık radikal sistektomi
İlk 90 günde hayatta ve hastane dışında geçen gün robotikte 82, açıkta 80 (p=0,01). Pıhtı komplikasyonu %1,9 ve %8,3, yara komplikasyonu %5,6 ve %16. İlk 5 haftada yaşam kalitesi ve işlevsellik robotik lehine; nüks ve ölüm oranları benzer. Yazarlar farkın klinik önemini belirsiz buldu.
Yayın: JAMA. 2022;327(21):2092-2103
-
Robotik ve açık radikal sistektomi
Robotik yöntemde kan kaybı ortalama 328 mL daha az, transfüzyon daha düşük (OR 0,45), ameliyat süresi 84 dakika daha uzun. Pozitif cerrahi sınır, lenf nodu sayısı, hastanede kalış, sağkalım, komplikasyon ve yaşam kalitesinde anlamlı fark yok.
-
Robotik ve laparoskopik adrenalektomi: perioperatif sonuçlar
Alanın en geniş güncel sentezi. Robotik grupta kan kaybı, açığa geçiş, ilk gaz çıkışına kadar geçen süre ve hastanede kalış anlamlı ölçüde daha az; farklar küçük. Transfüzyon, 30 günlük mortalite, komplikasyon, yeniden yatış, cerrahi sınır ve ameliyat süresi benzer. Hastane maliyeti ortalama 4.101 USD daha yüksek.
-
Prostat, böbrek ve mesane kanseri kılavuzları
Ürolojik kanserlerde tanı, evreleme ve tedavi seçimine ilişkin Avrupa kılavuzları; robotik ve laparoskopik yaklaşımların yerini organ bazında değerlendirir.
Prof. Dr. Mutlu Ateş
Üroloji uzmanı. Robotik ürolojik onkoloji
Robot-yardımlı ürolojik cerrahi alanında çalışan bir üroloji profesörüdür. Antalya Amerikan Hastanesi'nde da Vinci Xi robotik sistemiyle prostat, böbrek, mesane ve adrenal ameliyatları yapmaktadır.
Robotik bilateral parsiyel adrenalektomi deneyimini World Journal of Urology'de yayımlamıştır. Hasta kabulüne Antalya Amerikan Hastanesi'nde devam etmektedir.
- Çalıştığı kurum
- Antalya Amerikan Hastanesi, Muratpaşa/Antalya
- Robotik sistem
- da Vinci Xi
- Akademik kimlik
- ORCID kaydı, Google Scholar profili, PubMed yayın listesi
- Ayrıntılı özgeçmiş
- Hakkımda sayfası
Ürolojide robotik cerrahi hakkında sık sorulan sorular
Hastaların ve hastayı yönlendiren hekimlerin en sık sorduğu sorular. Kişisel durumunuz için muayene ve tetkik sonuçlarınızın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Ürolojide robotik cerrahi nedir?
Cerrahın bir konsoldan yönettiği robotik sistemle yapılan kapalı (minimal invaziv) cerrahidir. Cerrah üç boyutlu büyütülmüş görüntü altında, uçları bilek gibi dönebilen aletlerle çalışır; elin titremesi süzülür. Robot ameliyatı kendi başına yapmaz, cerrahın hareketlerini aktarır. Randomize RAZOR çalışmasında robotik radikal sistektominin 2 yıllık progresyonsuz sağkalımı açık cerrahiyle benzer bulunmuştur (%72,3 ve %71,6; Lancet 2018).
Hangi ürolojik hastalıklarda robotik cerrahi kullanılır?
- Prostat kanseri: robotik radikal prostatektomi
- Böbrek tümörleri: robotik parsiyel ve radikal nefrektomi
- Mesane kanseri: robotik radikal sistektomi ve üriner diversiyon
- Adrenal tümörler: robotik adrenalektomi ve bez koruyucu cerrahi
- Ayrıca üst idrar yolu tümörleri (nefroüreterektomi), üreteropelvik bileşke darlığı (piyeloplasti), üreter darlıkları ve seçilmiş büyük prostatlar
Robotik cerrahi açık ve laparoskopik cerrahiden gerçekten daha mı iyi?
Ameliyata göre değişir. Randomize çalışmalarda robotik cerrahi kanser kontrolünde açık cerrahiyle eşdeğerdir (RAZOR) ve çoğunlukla daha az kan kaybı, bazı komplikasyonlarda azalma ve daha hızlı erken toparlanma sağlar (iROC, OpeRa). Kısa dönem işlev ise bazı çalışmalarda benzerdir (Brisbane). Ameliyat süresi ve maliyet genellikle daha yüksektir.
Robotik cerrahi en çok hangi ameliyatlarda fark yaratır?
Karmaşık dikiş ve ince diseksiyon gerektiren ameliyatlarda: böbrek koruyucu cerrahide laparoskopiye göre açığa geçiş, komplikasyon ve pozitif cerrahi sınır daha azdır (Leow 2016); prostatektomide sinir koruma ve mesane-üretra dikişi daha kontrollü yapılır. Radikal nefrektomi gibi daha basit çıkarma ameliyatlarında laparoskopiye belirgin üstünlüğü gösterilmemiştir.
da Vinci Xi nedir?
Intuitive Surgical firmasının çok kollu robotik cerrahi sistemidir. Üç boyutlu yüksek çözünürlüklü görüntü, bilekli aletler, floresan görüntüleme (ICG) ve kolların farklı karın bölgelerine kolayca yönlendirilebilmesi başlıca özellikleridir. Antalya Amerikan Hastanesi'nde bu sistem kullanılmaktadır. Avrupa Üroloji Derneği (EAU kılavuzları) robotik yaklaşımı açık ve laparoskopik cerrahiyle birlikte kabul görmüş seçenekler arasında değerlendirir; sonucu sistem kadar cerrahın deneyimi belirler.
Cerrah deneyimi sonucu ne kadar etkiler?
Deneyim önemlidir; ancak robotik prostatektomide çok merkezli bir analizde kanser kontrolünün cerrahın deneyim sayısından belirgin etkilenmediği, robotik cerrahi eğitiminin öğrenme eğrisini düzleştirdiği gösterilmiştir. İşlevsel sonuçlar ve karmaşık olgular için deneyimli ekip ve düzenli ameliyat hacmi yine de belirleyicidir. Randomize Brisbane çalışmasının yazarları da hastalara belirli bir yöntemden çok, güvendikleri deneyimli bir cerrahı seçmelerini önermiştir (Lancet 2016).
Robotik cerrahinin sınırlılıkları nelerdir?
- Daha uzun ameliyat süresi ve daha yüksek maliyet
- Sınırlı dokunma hissi
- Her ameliyatta belirgin üstünlük olmaması
- Uzun süre baş aşağı pozisyon gerektiren pelvik ameliyatlarda bazı hastalarda uygunluk sorunu
Doğru hasta seçimi bu sınırlılıkların çoğunu yönetilebilir kılar. Sekiz randomize çalışmanın meta-analizinde robotik sistektomi ortalama 84 dakika daha uzun sürmüş, komplikasyon oranı ve yaşam kalitesi açık cerrahiyle farksız bulunmuştur (World J Surg Oncol 2023).
Yeni robotik sistemler da Vinci kadar iyi mi?
Son yıllarda farklı üreticilerin robotik sistemleri de kullanıma girmiştir ve ilk karşılaştırmalı çalışmalarda seçilmiş ameliyatlarda benzer kısa dönem sonuçlar bildirilmiştir. Uzun dönem veriler henüz sınırlıdır. Pratikte sonucu, sistemden çok cerrahın o sistemdeki deneyimi belirler. Bu nedenle platformdan çok cerrahın ve merkezin o platformdaki deneyimi ile düzenli ameliyat hacmi sorgulanmalıdır; Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzları da karmaşık ameliyatların deneyimli merkezlerde yapılmasını önerir.
Robotik ameliyattan sonra ne kadar hastanede kalınır?
- Adrenalektomi: genellikle 1-2 gün
- Radikal prostatektomi: genellikle 1-3 gün
- Parsiyel nefrektomi: genellikle 2-4 gün
- Radikal sistektomi: genellikle 5-10 gün
Çoğu hasta ameliyatın ertesi günü ayağa kalkar; günlük yaşama dönüş ameliyata göre 2-6 hafta arasında değişir. Randomize iROC çalışmasında robotik sistektomi yapılan hastalar ilk 90 günde evde daha fazla gün geçirmiş (82 ve 80 gün), pıhtı komplikasyonu daha az görülmüştür (%1,9 ve %8,3; JAMA 2022).
Robotik ameliyat olmak için ilk adım nedir?
Mevcut görüntüleme, patoloji ve kan tahlilleri ile muayene randevusu. Değerlendirmede hastalığın evresi, genel sağlık durumu ve işlev beklentileri birlikte ele alınır; robotik cerrahinin uygun olup olmadığı ve alternatif tedaviler konuşulur. Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzlarının önerdiği gibi kesin karar; üroloji, onkoloji, radyoloji ve patoloji uzmanlarının katıldığı multidisipliner değerlendirmeyle verilir.
Robotik cerrahi süreci
İlk değerlendirmeden taburculuğa kadar genel akış. Süreler ameliyatın türüne göre değişir.
Değerlendirme
Muayene, görüntüleme (MR, BT), kan ve idrar tetkikleri, anestezi değerlendirmesi ve gerekiyorsa multidisipliner kurul.
Ameliyat günü
Genel anestezi, küçük port kesileri, robotun yerleştirilmesi ve konsoldan ameliyat.
Hastanede kalış
Adrenal ve prostatta genellikle 1-3 gün, böbrekte 2-4 gün, sistektomide daha uzun.
Takip
Patoloji sonucunun değerlendirilmesi, organa özgü kontroller ve gerekirse onkoloji planı.